भोटेकोशी बाढीको वैज्ञानिक कारण, जलवायु परिवर्तन, असर र नेपालको भूमिका
रसुवाको भोटेकोशीमा २६ अगस्ट २०२६ मा आएको विनाशकारी बाढीलाई सामान्य मनसुनी बाढीका रूपमा बुझ्नु अपूर्ण हुन्छ। प्रारम्भिक वैज्ञानिक अध्ययनअनुसार उच्च हिमाली क्षेत्रमा भएको बरफ – चट्टानको ठूलो पतनले ल्हेन्दे खोलाको बहाव अवरुद्ध गरी अस्थायी जलाशय निर्माण गरेको र त्यसको आकस्मिक विस्फोटपछि पानी , बरफ , ढुंगा तथा मलबे तीव्र गतिमा तल बगेको देखिन्छ। केही वैज्ञानिक विश्लेषणले करिब ५ , २०० मिटर उचाइमा ठूलो हिम – चट्टान खसेको हुन सक्ने बताएका छन्। यद्यपि घटनाको अन्तिम कारणबारे अनुसन्धान जारी छ। जलवायु परिवर्तनको सम्बन्ध यो विपद्को प्रत्यक्ष कारणलाई केवल जलवायु परिवर्तन भन्न मिल्दैन। तर बढ्दो तापक्रमले हिमनदी , जमेको भूभाग र उच्च हिमाली चट्टानको स्थिरता कमजोर बनाउन सक्छ। ICIMOD को २०२६ मूल्याङ्कनअनुसार हिन्दुकुश हिमालयका हिमनदीले सन् १९९०–२०२० बीच करिब १२% क्षेत्रफल गुमाएका छन् , र सन् २००० पछि बरफ क्षयको दर दोब्बर भएको छ। पर्माफ्रोस्ट पग्लिँदै जाँदा हिमाली संरचना कमजोर बन्दैछ , जसले यस्ता घटनाको जोख...
